Nie to, że w świetle paleniska go nie rozpoznała; to nie
łachy żebraka, przebranie, nie; bezsporne znaki:
szrama na kolanie, tężyzna, podstęp w oczach. Przerażona
chwytając się ściany, jakiejś wymówki szukała
jakiegoś jeszcze przedłużenia chwili, by nie odpowiedzieć
by się nie zdradzić. To dla niego, dwadzieścia lat straciła
dwadzieścia lat oczekiwania i marzeń, dla tego tutaj żałosnego
zbroczonego krwią siwobrodego? Bez słowa padła na krzesło
spojrzała na ziemię, na zabitych zalotników ospale, jakby
martwe własne pragnienia oglądała. I – Witaj w domu- powiedziała
słysząc obcy, odległy swój głos. W kącie, krosno
strop kratami cienia zapełniło; ptaki, ile ich tylko utkała
czerwonymi, lśniącymi nićmi, w zielonych listowiu, nagle
tej nocy jego powrotu, obróciły się w popiół i czerń
lecąc nisko na płaskim niebie kresu jej niezłomności.
Αριστέα Παπαλεξάνδρου – Aristea Papaleksandrou urodziła się w 1970 w Hamburgu. Studiowała w Akademii Muzycznej a następnie Nowogrecką Filologię Średniowieczną. Zajmuje się też zajmuje się badaniami nad krytyką powojennej poezji greckiej. Wykłada Historię Literatury w Fundacji Petrou Charis przy Akademii Atenskiej. Debiutowała w 1997 na łamach dwumiesięcznika Γράμματα και Τέχνες. Jest autorką 5 tomów poetyckich i lauretką prestiżowej nagrody Akademii Ateńskiej Fundacjii Petrou Charis za tom „«Μας προσπερνά» (Εκδόσεις Κέδρος, 2015).
Veroniki Dalakoura (Βερονίκη Δαλακούρα), to jedna z czołowych postaci współczesnej poezji greckiej, znana z surrealistycznego i eksperymentalnego podejścia do języka. Jej twórczość, obejmująca ponad pięć dekad, łączy poezję, prozę poetycką i formy hybrydowe, tworząc unikalny, osobisty świat literacki. Urodziła się w Atenach w roku 1952, studiowała Prawo i Geografię społeczno-ekonomiczną. Jest jedną z kluczowych przedstawicielek tzw. „Pokolenia lat 70”. Debiutowała w wieku 20 lat tomem a „Wiersze 1967-1972”, Ποίηση (67-72). Jej późniejsze zbiory, takie jak „Sen”, Ο ύπνος (1982), „Karnawałowicz”, Καρναβαλιστής (2011) i „Kapadocjanie” (2020), kontynuują eksplorację tematów pamięci, cierpienia, duchowości i odrodzenia. Poezję Dalakoury wyróżnia silny wątek erotyczny i duchowy, a także zacieranie granic między tradycyjnym wierszem a prozą poetycką. Poetka często odrzuca tradycyjną składnię i interpunkcję, tworząc teksty pełne zaskakujących obrazów i fragmentarycznych narracji. Należy do nurtu nazywanego Paralogizmem, który niektórzy tłumaczą jako poezję absurdu. Paralogizm był również odpowiedzią na cenzurę oraz na dominujący, nawet współcześnie, tradycyjny obraz kobiety i jej rolę w greckim społeczeństwie. Pomimo pozornej absurdalności czy surrealistycznego charakteru, jej wiersze rządzą się własną, spójną, wewnętrzną logiką. Jej język jest narzędziem kreacji i dekonstrukcji, co sama poetka określa jako „grę”. W wywiadzie dla Greek News Agenda stwierdziła: „Język to nic innego jak gra – błysk, który tworzy wszechświat sam w sobie nietrwały i zepsuty.” Poezja Dalakoury wymyka się jednoznacznej interpretacji – sny, fantazje, fałszywe cytaty, pseudo a może rzeczywiste traumy mieszają się ze sobą. Poetka z dumą przyznaje, że wielu krytyków nazywa ją „mątwą” (sepią), która wypuszcza ciemną maskującą ciecz w chwili, gdy wydaje się, że już masz ją w ręku. G.A. Panagiotou w swojej antologii „Pokolenie lat 70” pisze: „W systematycznej, chronologicznej kolejności pierwszą decydującą dla jej istnienia warstwą jest zwątpienie z odpowiadającym mu i zasilającym je ruchem Beat Generation. Podawany jest w wątpliwość ogół tradycyjnych ideologicznych i społecznych wartości razem z wszystkimi nowymi estetyczno-literackimi prądami, powstającymi według ich własnej formuły.” W tomie „Bird Shadows: Selected Poetry and Poetic Prose 1967–2020”, przetłumaczonym na angielski przez Johna Taylora, czytelnicy mogą zapoznać się z przekrojowym wyborem jej twórczości. Krytyk literacki Kostas G. Papageorgiou napisał o niej: „[Dalakoura posiada] absolutnie osobistą mitologię [i] poetycki wszechświat, wystarczająco przestronny, by pomieścić wszystko, co motywuje ją w podróży przez serce czasu i chaos historii.” Dalakoura jest również cenioną tłumaczką literatury francuskiej, w tym dzieł Rimbauda, Baudelaire’a i Desnosa, oraz aktywną krytyczką literacką. Jej wpływ na współczesną poezję grecką jest nie do przecenienia, a jej twórczość pozostaje inspiracją dla kolejnych pokoleń poetów i czytelników.
Mario Vitti: “Historia literatury nowogreckiej”, przekład: J. Wegner, M. Czarnocińska, K. Rowińska, wydawnictwo DiG, Warszawa 2015 Greek News Agenda Lavender Ink, https://www.lavenderink.org/ poets.gr
Wiersze Veroniki Dalakura w tłumaczeniu na język angielski
